July 2020

च्यवनप्राश खाण्याचे आरोग्यदायी फायदे च्यवनप्राशला आयुर्वेदामध्ये विशेष महत्व आहे. च्यवनप्राश बनवण्यासाठी आवळा व इतर 40 रसायनद्रव्ये, रक्तशुद्धीकर द्रव्ये व त्रिदोषशामक द्रव्ये वापरली जातात जे आपली रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासोबत अनेक समस्यांशी सामना करण्यासाठी शरीराला तंदुरुस्त बनवण्यास मदत करतात. च्यवनप्राश हे लहान मुलांपासून ते वयोवृद्धापर्यंत सर्वांसाठी अतिशय फायदेशीर आहे. च्यवनप्राश प्रभावी होण्यासाठी त्यात वापरले जाणारे घटक उत्कृष्ट प्रतीचे असणे आवश्यक असते शिवाय ते बनवण्यासाठी आयुर्वेदिक पद्धतीचा वापर करावा. च्यवनप्राशचा मुख्य घटक हा आवळा आहे. आवळा हे एक उत्तम प्रकारचे व सहज उपलब्ध होणारे आयुर्वेदिक हे औषध आहे. आयुर्वेदामध्ये आवळ्याला वयःस्थापन द्रव्य मानले जाते. त्यामुळे वाढत्या वयामुळे शरीराची होणारी झीज कमी प्रमाणात व्हावी व तारुण्य टिकवण्यासाठी आवळा अतिशय उपयुक्त आहे. भारतीय संस्कृतीमध्ये च्यवनप्राशला अनन्यसाधारण असे महत्त्व दिले गेले आहे. त्यामुळे आयुर्वेदिक डॉक्टर याचा समावेश आपल्या दैनंदिन आहारात करण्याचा सल्ला देतात. चला तर जाणून घेऊया च्यवनप्राशचे खाण्याचे मुख्य फायदे कोणते आहेत व त्याचे सेवन कसे करावे: च्यवनप्राश सेवन करण्याचे काही नियम: बरेच वेळी लोकांचा गैरसमज असतो कि च्यवनप्राश केवळ हिवाळ्यामध्ये सेवन करावे. परंतु, आयुर्वेदामध्ये याला संपूर्ण वर्षभर सेवन करण्याच्या सल्ला दिला गेला आहे. 5 वर्षाखालील मुलांना पाव चमचा, 10 वर्षाखालील मुलांना अर्धा चमचा व त्यानंतर 1 चमचा याप्रमाणे च्यवनप्राश दररोज सेवन करावे. वयाच्या पस्तिशीनंतर त्यात चांदी, सुवर्ण अशी द्रव्ये मिसळून तयार केलेले च्यवनप्राश सेवन करणे अधिक फायदेशीर ठरते. गर्भवती व स्तनपान देणाऱ्या महिलांनी देखील याचे सेवन करावे. त्यामुळे मुलांना आवश्यक ती पोषकतत्त्वे मिळण्यास मदत होते. परंतु च्यवनप्राश तुपासोबत घेऊ नये. कारण तूप हा च्यवनप्राश चा एक घटक आहे. त्यामुळे तुपासोबत घेतल्याने वजनवाढीची समस्या उद्भवू शकते. च्यवनप्राश कोणत्या वेळी सेवन करावे? आयुर्वेदामध्ये च्यवनप्राश व कोणतेही आयुर्वेदिक औषध सकाळी घेणे सर्वश्रेष्ठ मानले जाते. आयुर्वेदिक डॉक्टर च्यवनप्राश सकाळी रिकामे पोटी खाण्याचा सल्ला देतात. नाश्त्यापूर्वी एक चमचा च्यवनप्राश गरम दुधासोबत घेतल्याने याचा चांगला फायदा होतो. तसेच झोपण्यापूर्वीदेखील आपण १ चमचा च्यवनप्राश गरम दुधासोबत घेऊ शकतो. च्यवनप्राश सेवन करण्याचे फायदे: ह्यातVit A आणि Vit C चे प्रमाण असते . ह्याचे सेवन केल्याने प्राणवह स्रोतसांचे (फुफ्फुसांचे) रोग दूर ठेवण्यास मदत होते( जसे – सर्दी, खोकला) च्यवनप्राशसेवन केल्याने व्याधीक्षमत्व वाढते. (Immunity Booster.) रोजसेवन केलेल्या अन्नाचे पचन नीट होण्यास मदत करते. ह्याच्या सेवनाने तारुण्य टिकवण्यासाठी मदत होते.(Anti Ageing). बुद्धीवर्धक असल्याने लहान मुलांसाठी उपयुक्त आहे. Tonic for reproductive System. परीपुर्णशारीरीक वाढीसाठी उपयुक्त. श्वसनाच्यासमस्या कमी करते रोगप्रतिकारशक्तीसुधारते स्त्रियांमध्येमासिक पाळीच्या समस्या दूर करते व पाळी नियमित करण्यासाठी मदत करते. ब्लडप्रेशर नियंत्रित करते रक्तशुद्ध करते, हीमोग्लोबिन वाढवण्यास मदत करते कोलेस्ट्रॉलनियंत्रित करते 😃स्वस्थ रहा मस्त रहा😃 अशाच उपयोगी माहीतीसाठी संपर्क करा – 7796775000 डॉ. अविनाश देवरे श्री साई आयुर्वेदिक क्लिनिक पत्ता : कोहिनुर आर्केड ,१ मजला , शॉप नं ११६ टिळक चौक , निगडी पुणे-४४ Related Articles Makar Sankranti:- Benefits of Sesame Seed (Til) (संक्रांत- तिल के फायदे) How to Lose Weight After Diwali: Expert Tips and Tricks | ि वाळीनतं र वाढलेलेवजन कसेकमी करा ? पावसाळ्यातील आजार व त्यासाठी घ्यावयाची काळजी

PCOD (Polycystic ovarian disease): In India amongst every 10 women, there is one suffering from PCOD and it is most common in the case of teenagers. What is PCOD?         PCOD is a condition of irregular periods occurring in women which is related to the ovaries. From the moment when a female starts having a menstrual cycle i.e. from the age of 12 up to the stage of menopause i.e. at the stage of 50, every month ovum is released in the ovaries of a female. Sometimes due to improper/reduced growth, the ovum is left away in the ovary in the form of a cyst. Due to such repeated action, many cyst-like structures are collected in the ovaries which causes the ovary to swell. This also causes painful menses.   In order to have a regular menstrual cycle, the growth of the ovum on time and its release after that is very much required, or else due to the improper growth of the ovum, it is more likely to not get pregnant and have an irregular menstrual cycle. This is what is known as P.C.O.D [Polycystic ovarian disease ].          Due to this disease feminism starts reducing whereas there is an increase in male hormones, which leads to the irregular menstrual cycle. In some cases, the occurrence of the menstrual cycle depends completely on medication whereas during the menstrual cycle there is an increased or reduced flow of blood. Following are some common symptoms of PCOD:           Irregular periods are the most common symptom of PCOD. PCOD may also lead to dryness of skin, darkness in the skin, getting dark spots on the skin, the occurrence of pimples or acne on the face as well as body, increased weight at a higher rate, hair fall or split ends. Some women may have unwanted hair growth on the chin, upper lips, limbs, stomach, boredom, irritation, depression. Some women also experience ineffectiveness of exercise as well as medication used for reducing weight etc. and such symptoms are caused due to imbalance of female hormones. Causes of PCOD:              The exact cause of PCOD is unknown. But some of the factors responsible for it include – present western lifestyle, where there is lack of exercise, irregular meals, high intake of fast food /junk food, waking up late, late-night sleeping habits, high carrier orientation, mental stress, etc. which cause an increase in the male hormones/hormonal imbalance and ultimately irregular periods.  Ayurvedic Treatment of PCOD:                   Hence while treating this disease it is required to follow the rules set by mother nature and maintain the balance of seven tissues [sapta dhatus]. The treatment for strengthening the uterus and increasing the efficiency of tissues along with physical exercise for improved physical and mental efficiency is very helpful in treating P.C.O.D          Other forms of treatment are temporary and more focused on medication for the immediate occurrence of the menstrual cycle. With the use of Ayurvedic medication, the menstrual cycle is regularized and it may also be helpful for a person to get rid of infertility naturally thereby leading to pregnancy due to the formation of the ovum. Ayurvedic diet and activities for PCOD     A strict diet routine has to be followed during the entire treatment of PCOD since many physiological systems are impaired in this condition. Do’s 1) Exercise regularly 2) Include vegetables like bitter guard and drumsticks in the diet. 3) Check blood glucose level pre & post-lunch. 4) Drink at least 8 – 10 glasses of water daily. 5) Take proper rest. Dont’s 1) Avoid alcohol consumption and smoking. 2) Avoid Black gram, sour items, chilies, and salted food items. 2) Avoid refrigerated/chilled food. 3) Avoid caffeine and alcohol. 4) Avoid daytime sleep as it may worsen the PCOD situation. 5) Avoid milk and milk products, particularly yogurt, curd, and buttermilk. 6) Avoid fish and jaggery. PCOD Treatment at Shree Sai Ayurvedic Clinic:         Shree Sai Ayurvedic Clinic is a renowned Infertility Clinic in PCMC. Since body and mind together are interdependent, Ayurveda considers it as a single unit in the treatment process. At our clinic in PCMC, we provide Ayurvedic medicines for PCOD And All Other treatments which are 100% herbal. The aim of treatment is to correct the hormonal imbalance. Every treatment procedure or medicine will be prescribed only after taking into consideration each complaint presented by the patient such as diabetes, obesity, etc. The treatment includes Panchakarma techniques such as Vaman, Virechan, Basthi/Uttar Basthi, Shirodhara, and Nasya depending on severity and patient’s requirement. For more information about PCOD contact us – 7796775000 Dr. Avinash Deore Shree Sai Ayurvedic Clinic Address: Kohinoor Arcade, Shop No. – 116, First Floor, Tilak Chowk, Mumbai Pune Road, Nigdi, Pune, Maharashtra 411044 Related Articles Makar Sankranti:- Benefits of Sesame Seed (Til) (संक्रांत- तिल के फायदे) How to Lose Weight After Diwali: Expert Tips and Tricks | ि वाळीनतं र वाढलेलेवजन कसेकमी करा ? पावसाळ्यातील आजार व त्यासाठी घ्यावयाची काळजी

पावसाळ्यातील आजार व त्यासाठी घ्यावयाची काळजी नुकताच पावसाळा सुरु झाला आहे. साहजिकच सर्वांना पावसात भिजायला आवडते. परंतु या सुखद अनुभवासोबतच आपण वेगवेगळे आजार घेऊन येतो. तसेच हे वातावरण जीवजंतूसाठी पोषक असते.  आयुर्वेद शास्त्रानुसार पावसाळ्यामध्ये पाणी आणि वारा दूषित झालेला असतो. त्यामुळे जंतूसंसर्ग होऊन  साथीचे आजार लवकर पसरतात. पावसाळ्यात आढळणाऱ्या सामान्य व्याधी म्हणजे ताप, सर्दी, खोकला, जुलाब, अतिसार, उलट्या होणे. पावसाळ्यातील विषाणूजन्य व्याधी म्हणजे मलेरिया, हिवताप, स्वाईन फ्लू, डेंग्यू, चिकन गुनिया,  कावीळ, कॉलरा. तसेच पावसाळ्यात सांधेदुखी, अस्थमा, आमवात, पचनाचे आजार, अम्प्लपित्त यांसारख्या जुनाट व्याधीदेखील डोके वर काढू लागतात. योग्य पद्धतीने काळजी न घेतल्यास वरील आजारांची तीव्रता कमी अधिक प्रमाणात जाणवते. या दूषित वाऱ्यापासून आणि पाण्यापासून संरक्षण व्हावे म्हणून काय करावे, काय खावे, कसे वागावे यासाठी आयुर्वेदामध्ये  ऋतुचर्या वर्णन केलेली आहे. चला तर जाणून घेऊया पावसाळ्यातील  आजारांपासून आपले व आपल्या कुटुंबियांचे कसे संरक्षण करावे. हे आजार होऊ नयेत म्हणून आपण खालील काळजी घ्यावी. पावसाळ्यातपाणी उकळून प्यावे पालेभाज्या,फळे वापरताना मिठाच्या पाण्यात स्वच्छ धुवाव्यात. रस्त्यावरीलउघड्यावरचे पदार्थ खाऊ नयेत दूषितहवेमुळे होणारे आजार टाळण्यासाठी दररोज सकाळ, संध्याकाळ घरामध्ये वेखंड, गुग्गुळाचा धूर करावा. पावसाळ्यामध्येलहान मुलांची विशेष काळजी घ्यावी. अतिसार, मलेरिया, गोवर, कांजिण्या या व्याधींचे प्रमाण लहान बालकांमध्ये वाढलेले दिसते.  हे टाळण्यासाठी मुलांना आयुर्वेदिक सितोपलादी चूर्ण, अरविंदासव, महासुदर्शन काढा आदी औषधे वैद्यांच्या सल्ल्याने नियमित द्यावीत. हे लक्षात ठेवा दररोजसर्वांगाला तिळाचे तेल  कोमट करून मसाज करणे, व नंतर कोमट पाण्याने स्नान करावे. गाईच्या दुधात हळद, सुंठ व तुळशीची पाने उकळून सेवन केल्यास रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. पावसाळ्याततळलेले पदार्थ, आंबवलेले पदार्थ, शिळे अन्न, बेकरीचे पदार्थ, साबुदाणा, मसालेदार, चमचमीत अन्न,  फास्ट फूड  आरोग्यास हानिकारक आहेत. फ्रिजमधीलअतिथंड पाणी पिणे, कोल्ड ड्रिंक्स, आइसक्रीम यामुळे भूक मंदावते. सर्दी, खोकला यासारखे आजार लवकर होतात. गुणांनी विरुद्ध असणारे अन्नपदार्थ खाऊ नयेत. उदा. दूध + फळे एकत्र, मिल्कशेक, दूध व मासे एकत्र, मांसाहारानंतर आईस क्रीम. गरमपाणी व मध एकत्र पिऊ नये. दररोजरात्री झोपताना १५ ते २० काळ्या मनुका खाल्ल्याने पोट साफ होते. रात्रीझोपताना कोमट पाणी प्यावे. यामुळे वजन नियंत्रित राहते व शरीर हलके राहते. सांधेदुखी,वातव्याधी टाळण्यासाठी महानारायण तेलाने मालिश करावे निरोगीराहण्यासाठी व शरीरातील वाढलेला वात कमी करण्यासाठी आयुर्वेद वैद्याकडून बस्ती हे पंचकर्म अतिशय उपयुक्त ठरते. पावसाळ्यातजठराग्नी मंद झाल्याने भूक कमी होते. त्यामुळे जेवण कमी जाते व अशक्तपणा जाणवू लागतो. अशक्तपणामुळे रोगप्रतिकारशक्ती कमी होऊन शरीर अनेक आजारांना बळी पडते.  ही  गोष्ट टाळण्यासाठी सुंठ घालून पाणी उकळून प्यावे. दैनंदिनआहारामध्ये पचनाला हलके अन्नपदार्थ घ्यावेत. अशापद्धतीने आयुर्वेदातील सोपे नियम पाळून आपण अनेक अवघड आजारांपासून लांब राहू शकतो. पावसाळा खरंच आनंदाचा अनुभव देणारा ऋतू असतो. त्यामुळे वरील काही पथ्ये पाळा व पावसाळ्याचा मनमुराद आनंद घ्या. आपल्या खानपानाच्या सवयींनवर नियंत्रण ठेवा.  आजारी पडण्यापेक्षा आजारांची पूर्वतयारी केलेली केव्हाही उत्तमच. आणि जर आजारी पडलाच तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य तो औषधोपचार त्वरित करावा. अशाच उपयोगी माहीतीसाठी  संपर्क करा – 7796775000 डॉ. सौ. विद्या देवरे श्री साई आयुर्वेदिक क्लिनिक पत्ता : कोहिनुर आर्केड ,१ मजला , शॉप नं ११६ टिळक चौक , निगडी पुणे-४४ Related Articles Makar Sankranti:- Benefits of Sesame Seed (Til) (संक्रांत- तिल के फायदे) How to Lose Weight After Diwali: Expert Tips and Tricks | ि वाळीनतं र वाढलेलेवजन कसेकमी करा ? पावसाळ्यातील आजार व त्यासाठी घ्यावयाची काळजी